Ikiorneqarneq – ingiaqateqarneq innersuussinerillu
Inummut isiginiarnermigut innarluutilimmut siumut nalunngeriikkat, avatangiisit aporfissartaqanngitsut, aniinganerit ilimageriinngisat, putut il.il. toqqissisimanartumik pisunnissamut aamma ajoqusernani ingerlanissamut pingaarutilerujussuupput.
Allatulli inuk isiginiarnermigut innarluutilik inummik tamakkiisumik isiginnaassuseqartumik sinneruttumilluunniit isigisinnaassuseqartumik ingiaqateqartussaavoq. Qitornaq, aapparisaq peerarisarluunniit, kammalaat suleqalluunniit ingiaqatigissallugu pitsaasuusinnaavoq nuannersuusinnaallunilu.
Ingiateqariaatsit atorlugit ingiaqatigisap kattuaasigut tigullugul sukkasuumik akornuteqanngitsumillu pisuttoqarsinnaavoq. Naak tunngaviusumik nammineerluni ornitassamukarunnartaraluartoq avatangiisit ima nalunartigisinnaallutillu paasiuminaatsigisinnaapput imaluunniit ima stressernartigisinnaapput allaat inummik tappissumik ingiaqateqarnissaq ajornannginnersaalluni pissarsiaqaataanerpaallunilu.
Isiginiarnikkut innarluutilittut siumoortumik isumaqatigiissuteqarsimagaanni imaluunniit pilersaarutaanngitsumik inummik tappissumik ingiaqateqaleriasaarneq ajornaatsuinnaaneq ajorpoq.
Inuit ilisarisimanngisat ikiuukkumasut ajunngitsumik isumaqaraluarlutik nalornisarput aammalu taamaaliorusunngikkaluarlutik passattarlutik. Ingiaqateqariaatsinik ilisimasaqanngillat, eqqissisimaneq ajorput immaqalu aamma kiinartik inuup isiginiarnermigut innarluutillip kiinaata tunuanut pisillugu pisoqatigisarlugu. Tappiitsumik isigiarsuttorujussuarmilluunniit aamma sanimut marloriaammik silissuseqarlutik ingiaqateqarnertik puigortarpaat. Pisuni tamakkunani inuk ingiaqatigisartik taamatut piniarnatik nappasunut, sikkilinut, matunut allanulluunniit aportittoorsinnaasarlugit.
Apeqqutigineqartut, soorlu: ”qimuttuitsunut tummeqqat sumiippat?”, ”bussit sumi uninngappat?” paatsoorneqartarput. Inuit isiginiarnermikkut innarluutillit sumunnarfissarinngisaannukartinneqartarput kukkusunilluunniit paasissutissinneqartarlutik.
Inuup isiginiarnermigut innarluutillip innuttaaqataasoq kalaallisut iluamik oqalussinnaanngitsoq naammattooriataarsinnaasarpaa. Ikiorneqarnissaq pisariaqarsinnaavoq immaqalu aamma inunnik allanik qanittumiittoqanngilaq. Inuk isiginiarnermigut innarluutilik kisimiittutut, tusaaneqanngitsutut malugineqanngitsutullu misigissaaq. Pisut ilaanni inuk ikiuukkumasoq isumaqartarpoq pineqartup taassuma assersuutigalugu sammivik pillugu apeqqut paasigaa taamaattumillu kukkusumik paasissutissittoorlugu. Inuppassuit piviusumut attuumassuteqanngilluinnartumik ungasissutsinik naliliisarput: ”maanngaanniit tummeqqat 10 meterisut ungasitsigisumiipput”-mik oqarsinnaapput, immaqa uffa tummeqqanut 25 imaluunniit 40 meteriusut. Tamatuma kingorna ikiuukkumasoq imatut oqassaaq: ”Aap, ungasissutsinununa pikkorissorsuunngitsunga".
Inuit isiginiarnermikkut innarluutilippassuit ullut tamaasa ikiortariaqarnerminnik, isinik pisumik suussusersinissamut aqqutissamilluunniit ajoqersuussisinnaasunik pisariaqartitsisarput, kisiannili ikiuussinnaasunik najuuttoqanngitsoortarluni. Pisuni tamakkunani timikkut tikikkuminartut, paasissutissat pissarsiarineqarsinnaasut, atuarlugit, ulluinnarni allanngorartuni ajunngitsumik inuunissamut pingaarutilerujussuupput.
Dansk Blindesamfundip nittartagaani ilaatigut ingiateqariaatsit pillugit siunnersuuteqartiterpoq: https://blind.dk/livet-som-blind-eller-svagsynet/naar-du-moeder-en-blind
Instituttet for Blinde og Svagsynede (IBOS) ingiaqateqariaatsinik marluinnik ineriartortitsimavoq. Aappa innuttaasunut nalinginnaasunut. Aappaa appsiuvoq inuussutissarsiutigalugu tamakkulerisunut. Appsit IBOS-ip nittartagaani sukumiinerusumik atuakkit:http://www.ibos.dk/omibos/nyheder/visning/artiklen/ibos-apps-goer-det-nemt-og-vaerdigt-at-give-en-hjaelpende-haand-til-personer-med-synshandikap.html